KEM SÖZLÜĞÜ
|
Sözcük |
Yazılışı |
Anlamı
|
Taş
|
Yerleşik Okunuşa göre Yazıdaki yeri
|
|
ad |
D
|
ad |
E-11 |
3;5,5 |
|
adak |
KD |
ayak |
|
|
|
adaklıg |
GLKD |
adaklı, ayaklı, |
E-11 |
2;1 |
|
adıklıg |
GLKD |
adaklıg imlâlı kelimenin bir başka okunuşu... anlamı: ? |
E-11 |
2;1 |
|
adrıl- |
LRD |
ayrılmak |
|
|
|
adrıldım(a) |
AMDLRD |
ayrıldım |
E-11 |
(1;1,2) (3;1,2,4,5) |
|
alınmaç |
ÇmNL |
alınmış nesne |
|
|
|
alınmaçım |
MÇmNL |
almış olduğum, aldığım |
E-11 |
1;2 |
|
alpun |
NUPL |
alpun, altundan da değerli bir mâden? |
E-11 |
4;2 |
|
altı |
ITL |
altı (6) |
E-1 |
1 |
|
altmış |
ŞMTL |
altmış (60) |
E-1 |
2 |
|
altun |
NUTL |
altun |
E-11 |
4;2 |
|
ana |
AN |
ana? |
|
|
|
anama |
AMN |
anamdan |
E-11 |
3;5 |
|
anta |
Aj |
orada, oraya |
E-11 |
2;2 |
|
ant |
J |
ant |
|
|
|
antlıg |
GLJ |
antlı, ant içmiş |
E-11 |
3;5 |
|
antsız |
ZisJ |
antsız, ant içmemiş? |
E-11 |
3;5 |
|
at |
T |
bk.: ad |
|
|
|
atım |
MT |
adım |
E-1 |
1 |
|
ay |
Y |
ay |
|
|
|
aya |
AY |
aya |
E-11 |
1;3 |
|
ayıklıg |
GLKD |
adaklıg imlâlı kelimenin bir başka okunuşu... anlamı: ? bk.: adıklıg |
E-11 |
2;1 |
|
ayuklıg |
GLKD |
adaklıg imlâlı kelimenin bir başka okunuşu... anlamı: bilinmeyen, mechûl... bk.: adıklıg |
E-11 |
2;1 |
|
az- |
Z |
şaşırmak, yanılmak, yanmak, (hayıflanma?) |
|
|
|
azdıma |
AMDZ |
şaşırdım, yanıldım, yandım “Az ve azmak
sözcükleri hakkında...” a)
az= 1-çok olmayan, az 2-açık; “Költigin az yagızın
binip...” (Bk.: Költigin, IŞ5 ve IŞ7), az yagız= açık yağız, “kara
yağız’ın karşıtı olabilir mi?” b) azmak= 1-coşmak, heyecâna gelmek,
şımarmak, taşmak, kabarmak, doğru yoldan çıkmak, şiddetlenmek,
şehvetlenmek, fenâlaşmak, iltihaplanmak, kudurmak,
temizlenemeyecek hâle gelmek (Şemseddin Sâmî) 2-azalmak, zayıflamak... “pek
zayıflağanım içün (25 kilo azdım), operatsiya yapmay turalar.”, “pek
zayıflañğanım içün doktorlar operatsiya etmege sakınalar. 25
kilo azdım,” (Şem’îzâde Eşref Ağan, Mektuplar) www.seda.by.ru/ede/index.sh tml; 3-ne yazık ki; “yalgız kızım
Gülbarçın * azdım devran almadı kız bolub *” = “yalnız kızım Gülbarçın ne
yazık ki (üzgünüm ki) kız olup devran süremedi” (Alpamış, 93/94) 4-yol şaşmak, yoldan çıkmak,
yolunu şaşırmak, yolunu kaybetmek (Yunus) 5-şaşmak, yitmek; yol azınca= yol
kaybolunca... (Atalar Sözü, Veled İzbulak, T.D.K. 1936) Bk.:
Elegeşt, E-10; “güne aya az ermiş” (Az imiş = yazık imiş?) |
E-11 |
(1;3) (2;2) (3;3) |
|
bag |
GB |
birleşik, birleşmiş |
E-1 |
1 |
|
bar- |
RB |
varmak, gitmek |
|
|
|
bardım(a) |
AMDRB |
vardım, gittim |
E-11 |
4;1 |
|
barım |
MRB |
varlık, var edici, yaratıcı? |
|
|
|
barımıg |
GMRB |
varlığımı, var edicimi, yaradanımı? |
E-11 |
2;1 |
|
bars |
ŞRB |
bars, pars |
|
|
|
barsıg |
GŞRB |
barsı |
E-11 |
4;3 |
|
beg |
Gb |
bey |
E-1 |
1 |
|
ben |
nb |
ben |
E-1 |
1 |
|
|
|
|
E-11 |
1;2 |
|
beñgüg |
güghb |
sonsuz, sonsuzluk taşı |
E-11 |
3;3 |
|
beşyigirmi |
imrgyşb |
onbeş (15) |
E-11 |
(1;2) (4;1) |
|
bodun |
NDOB |
bodun |
|
|
|
bodunka |
AKNDOB |
boduna |